اجتناب از تحلیل سیاسی و اجتماعی در ژانر تاکسی از آن‌جهت اهمیت دارد که جهت‌گیری انواع رسانه و شبکه‌های اجتماعی خصوصا اینستاگرام به همان سمت است.

تحلیل سیاسی ژانر تاکسی صرفا یک استعاره‌ است برای گفتگو‌ی سیاسی و تحلیل‌های اجتماعی که در زمان کوتاه بین افراد انجام می شود و معمولا عمق تحلیلی کمی دارد و پر از کلیشه‌هاست. در این گفتگوها حتی اگر افراد با نظر ابراز شده مخالف باشند، معمولا برای رعایت ادب و جلوگیری از آزرده خاطر کردن دیگران ابراز مخالفت نمی‌کنند.
بنابراین مکالمه ژانر تاکسی الزاما در تاکسی و وسایل حمل‌ونقل عمومی رخ نمی‌دهد و هرجایی امکان وقوع دارد. اما چرا باید به این تحلیل‌های سیاسی حساس باشیم، به یک دلیل ساده . چون درصد تحلیل نادرست و فیک نیوز در آن زیاد است و اگر عادت کنیم که ایده‌ها و نظرات کلی سیاسی خودمون رو براساس این نوع تحلیل‌ها بنا کنیم از واقعیت به شدت دور می‌شویم.
متاسفانه ذات زندگی مدرن و کمبود زمان برای ارتباط گروه‌های اجتماعی این معضل رو تشدید می‌کنه و همه ما رو در معرض آفاتش قرار میده. پس شاید بتونیم با آگاهی از نشانه‌های این ژانر ، ذهن خودمون رو در برابر این آفت تقویت کنیم. برخی از این نشانه‌ها که به نظر من می‌رسه این موارد هستند:

  1. به فیک نیوز حساس باشیم:
    بعضی از اخبار حتی گاهی در منابع معتبر هم فیک هستند. برخی رسانه‌ها عمدا و به قصد مهندسی افکار عمومی فیک نیوز منتشر می‌کنند و از افشای دروغ هم نگران نمی‌شوند. اما چرا؟ بارها شاهد بودم که مثلا یک توییت فیک اگر 500 بار بازنشر می‌شود، تکذیب توییت از همان منبع 10 بار هم بازنشر نمی‌شود، جدا از اینکه آن مطلب از توییتر به تلگرام و بقیه پیام‌رسان‌ها کپی خواهد شد و به دلیل عدم امکانات بستر پیام رسان‌ها برای بحث و گفتگو و نبود امکان کامنت، پیام مذکور بیشتر و بیشتر منتشر می‌شود. خب این اصل رامتولیان فیک نیوز خوب می‌دانند و همین باعث می‌شود بدون ترس اخبار جعلی منتشر کنند. نمونه‌اش اینکه در اوج اعتراضات دی ماه 96، شبکه منوتو گزارشی منتشر کرد که کشتی‌های سپاه پاسداران از دریای ایذه نیرو پیاده کرده و درحال سرکوب مردم هستند. شهر ایذه در استان خوزستان در یک منطقه کوهستانی واقع است و هیچ نزدیکی به دریا ندارد. شاید خیلی از ما آن زمان به نادانی خبرنگاران منوتو خندیدیم اما این خبر به سرعت توسط بسیاری کانال‌های تلگرام از جمله کانال آمدنیوز بازنشر شد و در اذهان مردم زیادی تاثیر گذاشت.

آمار حتما باید منبع معتبر داشته باشد و براساس پژوهش‌های علمی سنجش شده باشد، خیلی از ما عادت داریم بی‌حساب و کتاب برای تایید عقاید خودمون، آمار من‌درآوردی ارائه می کنیم.

تفکیک خیر و شر در هر واقعه‌ای به آسانی ممکن نیست. هر پدیده‌ای همیشه شامل یک طیف خاکستری است، اگر جایی مرز سیاه و سفید زیادی مشخص بود، به اعتبار خبر شک کنید و بیشتر بررسی کنید.

در شنیدن عقاید مخالف شکیبا باشید، تا زمانی که همه شما را تایید کنند، به سختی چیز جدیدی خواهید آموخت.

خود را در معرض منابع خبری متنوع قرار دهید. به قول روایت‌گر سریالی تلویزیونی هانیکو (از نوستالژی‌های دهه شصتی‌ها) زندگی منشوری است در حرکت دوار. منشور در جهت‌های مختلف، رنگ‌های متفاوتی را بازتاب می‌دهد، تنها با نگاه از جهت‌های مختلف به منشور می‌توان واقعیت آنرا دید.

در خواندن اخبار به تیتر اکتفا نکنید و کل متن را بخوانید. توضیحات متن خبر اهمیت زیادی دارند، چون مثلا در خبر «در این سانحه یک نفر کشته شده و ۱۲ نفر زخمی»، یک خبرگزاری تیتر می‌زند: ۱۳ کشته و زخمی. این نوع بزرگنمایی یکی از شیوه‌های ساخت فیک‌نیوز است.

یک اصل در روزنامه‌نگاری وجود دارد و آن اینکه خبر بد بیشتر توجه جلب می‌کند. این اصل متاثر از مطالعاتی است که در حوزه روانشناسی تکاملی انجام شده و نشان می‌دهد ذهن انسان جوری برنامه‌ریزی شده که برای حفظ بقا نسبت به شرایط خطرناک حساسیت بسیار بیشتری دارد. مراقب این باشید که اهالی رسانه همیشه از این باگ خلقت برای جلب توجه شما استفاده می‌کنند و جنبه‌های مثبت وقایع را به نفع جنبه‌های منفی آن حذف می‌کنند. پس اجازه ندهید هجوم اخبار منفی روحیه شما رو خراب کنند و شما رو از لحظه‌های باکیفیتی که می‌توانید در کنار خانواده‌ و دوستانتان داشته باشید محروم کنند.

اگر برایتان امکان دارد و زبان انگلیسی بلد هستید اخبار را از منابع غیرفارسی هم دنبال کنید، قول میدهم که گاهی از تفاوت تحلیل‌ها شاخ درخواهید آورید. در نمونه‌های زیادی شاهد بودم که نحوه پوشش یک خبر خاص در بخش فارسی بی‌بی سی با بخش جهانی تفاوت عمده داشت.

در دنیای رسانه هم مثل بقیه نقاط دنیا، هیچ گربه‌ای برای رضای خدا موش نمی‌گیرد. پس بد نیست هرازگاهی گزارش‌هایی بخوانید درباره اینکه، منابع مالی هر رسانه‌ از کجا تامین می‌شود؟ اصولا وقتش رسیده که با افسانه رسانه بی‌طرف خداحافظی کنید.

Pin It on Pinterest